Arayüz tasarımında sıkça fiziksel objelere, sistemlere referans verilir. Masaüstü, dosya, klasör ve fare gibi benzetmeler arayüzlerin karşılanabilirliği konusunda etkileşim tasarımcılarının imdadına yetişegelmiştir.

Levent metro durağındaki Pepsi otomatı tersi yönde bir eğilimin de olduğunu işaret eder nitelikte. Mevcut ürün gamının uzaktan da görülebilmesi, daha yakına gelmeden hangi düğmeye basılacağı bilgisinin kullanıcıya iletilmiş olması önemli birer detay. iPhone ve benzeri dijital arayüzler de kendi kullanım alanlarını ve kullanıcılarını dikkate alarak tasarlanıyor. Dolayısıyla bu etkilenime pek de şaşırmadım.

Sade, işlevsel ve algılanabilir (karşılanabilir) dijital arayüzlerin endüstriyel tasarımlara yön verecek bir niteliğe ulaşması sevindirici. Aşağıdaki ters-örnekte bir butonun tüketiciyle iletişim kurma çabasını çok net gözlemleyebilirsiniz.

9 Aralık 1968′de Stanford Araştırma Enstitüsü’ne bağlı Augmentation Research Center (ARC) Dougles C. Engelbart öncülüğünde bir demo yaptılar. Daha sonra “Bütün demoların anası(mother of all demos)” olarak anılan bu sunumda bilgisayar faresi, ağ üzerinde hyperlink, gerçek zamanlı metin düzenleme, farklı görünümlerde çoklu pencere kullanımı, cathode ekran tübü (LCD’ye kadar kullanılan tüplü ekranlar) ve ekran paylaşan telekonferans sistemleri ilk kez kamuya sunuldu.

Artık günlük hayatımızın parçası olan ve daha yeni yeni yerinde daha iyilerini koymayı becerebildiğimiz bu teknolojileri Engelbart ve arkadaşlarına borçluyuz.

Fare’nin yaygın kullanımı patentinin süresi dolduktan sonra gerçekleştiği için Engelbart’ın bu işten çok para kazanamadığı söylenegelir hep. Gerçekten de çağının ötesinde bir teknolojiydi “fare”. Sadece elekronik aksam ile uzaya gidilen, çogunlukla dönülemeyen bir dönemde sadece dijital telnolojisi ile değil ergonomisi ile de çığır açan bir yöntem geliştirilmişti.

Masaüstü bilgisayarların yerini dizüsü olanlara(dolayısıyla trackpad’e) bırakması, dokunmatik ekranlar gibi gelişmeler farenin ikinci bir 40 yıl daha göremeyeceğini işaret ediyor. Yine de geride bıraktığımız 40 yıla şapka çıkarmak gerkiyor!

28 Kasım 2008′de Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından yayınlanan verilere göre 2007′ye kıyasla 2008 yılında şirketlerde bilgisayar kullanımı %2, internet erişimi %4 artarken, web sitesi sahipliği %1 oranında düşmüş.

Aynı rapora göre tüm kurumların en az bir bilgi teknolojileri uzmanı çalıştırma oranı 2007′de %10.3 iken 2008 itibariyle bu oran %12.5′a yükselmiş.

Bu yıl kurumların %15.4′ü internetten sipariş verirken, %9.4′ü ise internet ortamında sipariş almışlar.

Kurumların kamu otoriteleriyle internet ortamında etkileşimi 2005′e kıyasla %5 artarak %68.8′e yükselmiş. Bunun büyük bir kısmı online vergi ve uçuş işlemlerinden oluşuyor olmalı.

Jan Chiphase tarafından çekilen yukarıdaki fotoğraf Tokyo’nun Ebisu semtine ait. Farklı ihtiyaçlar için hazırlanmış farklı ölçeklerdeki bu haritaların yerine ne koyabiliriz diye düşündüğümüzde aklımıza ilk gelen şey cebimizde taşıdığımız mobil haritalardır. Peki gerçerçekten de cepteki mobil haritalar bu paftaların yerini tutabilir mi?

Bölgesel haritalar her semtte, alışveriş merkezlerinde, otobüs durakları gibi toplu taşıma ile ilgili alanlarda bulunur. Buradaki temel fikir ihtiyaç sahibinin konumunun bilinmesidir(Şu an buradasınız). Mobil cihazlar buraya kadar çok kullanışlılar. Çünkü konumunuzu siz hareket halindeyken bile saptayabilir, ve ihtiyacınız olan harita dinamik olarak mobil cihazınıza yüklenir.

Oysa, zaten harita bile tek başına yeterince yer işgal ederken bir de konumla ilgili içeriğin küçük mobil ekranlarda gösterilmesi çözmesi kolay bir problem değil. Senin konumunu biliyorum, peki bunu sana göstermeme gerek var mı? Belki de artık programlama tatminini bir kenara bırakıp, problemin kendisini çözmeye odaklanmamız gerekiyor.

Haritaları unutun!

Cevahir Alışveriş Merkezinde bir örneğini bulduğum kapalı rehber uygulamasının üzerinde düşünmek faydalı olabilir. Alışveriş merkezinin kendi kod ve numaralarını kullanan bu rehber sayesinde aradığınız şeyi bulmanız hiç de zor değil. Yeter ki içeriği iyi sınıflandırabilelim. “Öğrenen” yöntemlerle bunu yapmanın, alışveriş merkezi ölçeğinin dışına çıkmanın zor olmadığını biliyoruz. O halde nerede olduğumun ne önemi var? Benim bir coğrafi haritaya ihtiyacım yok, nerede olduğum değil, etrafımda olan biten lazım bana.

Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı, Yeni Terminal Binası, İlave Apron, Katlı Otopark ve Mütemmimleri için, Yön-Bulma Tasarımı Şartnamesi’ne aşağıdaki adresten ulaşabilirsiniz. 15 Aralık’a kadar teslim edilmesi gereken nihai tasarımı B.A.K.V.A.G değerlendirecekmiş.

http://www.bakvag.yildiz.edu.tr/files/SG-TR.pdf